Ομιλία ΥΦΜΕΠΟ Γιάννη Μπαλάφα στην εκδήλωση του ΥΜΕΠΟ για την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων

20 Ιουνίου 2018

Ομιλία Υφυπουργού Μεταναστευτικής Πολιτικής Γιάννη Μπαλάφα στην εκδήλωση του Υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής και της Ειδικής Γραμματείας Επικοινωνιακής Διαχείρισης Κρίσεων του Υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής, Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης, για την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων. Θέμα της εκδήλωσης: «Προσφυγικό: Σημερινές προκλήσεις - Αυριανές προοπτικές»

Ο Υφυπουργός ανέφερε μεταξύ άλλων στην ομιλία του:

«Η ιστορική συγκυρία στην οποία ζούμε έχει φέρει την Ευρώπη συνολικά προ των ευθυνών της όσον αφορά τη διαχείριση καταστάσεων που σχετίζονται με το προσφυγικό/μεταναστευτικό. Πρόκειται για ένα ζήτημα παγκόσμιο με πολλαπλές διαστάσεις, πολιτικές, κοινωνικές, ιδεολογικές και οικονομικές, που διαμορφώνει, σε αυξανόμενο βαθμό, συνειδήσεις, πολιτικές στάσεις και εκλογικές συμπεριφορές.  Βεβαίως, η βάση της συζήτησης για την ερμηνεία και την αντιμετώπισή του ξεκινάει από το σεβασμό των ανθρώπινων και των κοινωνικών δικαιωμάτων για τους πρόσφυγες.

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Υ.Α. για το 2016,  υπήρχαν 65,6 εκατομμύρια αναγκαστικά εκτοπισμένοι παγκοσμίως. Ο συνολικός αυτός αριθμός αντιστοιχεί σε έναν τεράστιο αριθμό ανθρώπων που χρήζει προστασίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο αριθμός των προσφύγων  ήταν 22,5 εκατομμύρια και αποτελούσε τον υψηλότερο αριθμό που έχει σημειωθεί ποτέ.  

…Από το 2015, περάσαμε πολλά, έγιναν πολλά. Σταθμό αποτέλεσε το κλείσιμο των συνόρων και η Κοινή Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας το Μάρτη του 2016. Σήμερα, 2 χρόνια μετά, από τις υποτυπώδεις δομές, τους ανεπαρκείς ανθρώπινους πόρους, την μικρή εμπειρία και πολλές άλλες αδυναμίες και ελλείψεις, το χάος πήρε μορφή, έχουμε, σε γενικές γραμμές, αποκαταστήσει μια κανονικότητα στη διαχείριση του πληθυσμού που βρίσκεται υπό καθεστώς αιτούντων Διεθνούς Προστασίας.

Αναφερόμενοι στους «εγκλωβισμένους» αιτούντες διεθνούς προστασίας, το ουσιαστικό πρόβλημα συνίσταται στο ότι οι εισροές στη χώρα μας είναι μεγαλύτερες από τις εκροές. Και αυτό έχει να κάνει με τη στάση πολλών Κ.Μ. της Ε.Ε., που συμπεριφέρονται σαν το πρόβλημα να μην τους αφορά, με την αδυναμία, μέχρι σήμερα, της ΕΕ να θεσμοθετήσει ένα αποτελεσματικό κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου, με τα προβλήματα στη μετεγκατάσταση, στις οικογενειακές επανενώσεις, στις εθελούσιες επιστροφές και στις επιστροφές στην Τουρκία όσων δεν δικαιούνται ασύλου. Αποτέλεσμα όλων αυτών, η Ελλάδα, ως χώρα πρώτης υποδοχής, επωμίζεται δυσανάλογα βάρη.

Έχουμε συνειδητοποιήσει ότι οριστική λύση στη συνολική αντιμετώπιση του προσφυγικού/μεταναστευτικού δεν φαίνεται στον ορίζοντα, ο σχεδιασμός μας στοχεύει στην όσο γίνεται πιο ολοκληρωμένη διαχείριση.

Οι στόχοι μας για το επόμενο διάστημα, που αφορούν πρωτίστως τους πρόσφυγες, τους αιτούντες και δικαιούχους διεθνούς προστασίας, επικεντρώνονται:

  • Στον έλεγχο των εισροών
  • Στην ενίσχυση των εκροών
  • Στην κοινωνική ένταξη, όσων, από τις παραπάνω κατηγορίες, επιθυμούν να παραμείνουν στη χώρα μας.

…Η κοινωνική ένταξη αποτελεί κεντρικό στόχο της μεταναστευτικής μας πολιτικής, αξίζει μια εκτεταμένη αναφορά. Προτείνουμε ένα διαφορετικό μοντέλο που έχει στον πυρήνα του την παράλληλη υποδοχή και ένταξη και αντανακλάται στο σχέδιο της νέας Εθνικής Στρατηγικής για την Ένταξη. Βασικός κορμός της κατάρτισης της νέας ενταξιακής πολιτικής είναι το πνεύμα της κοινωνικής ενσωμάτωσης που καταλήγει σε ένα «ελληνικό μοντέλο για την ένταξη» με κύριο εκτελεστικό μηχανισμό των πρωτοβουλιών ένταξης, την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Το πρώτο πρόγραμμα που υλοποιούμε ήδη, με τα χαρακτηριστικά που σας ανέφερα, είναι το πιλοτικό πρόγραμμα “HELIOS”. Ένα ολιστικό πρόγραμμα ένταξης με αναφορά σε παρεχόμενες υπηρεσίες, όπως η παροχή μαθημάτων γλωσσομάθειας, η ψυχοκοινωνική στήριξη, ο επαγγελματικός προσανατολισμός κλπ. Βούληση και προσπάθεια μας είναι, πάντα με ισορροπία δικαιωμάτων και παροχών μεταξύ του ελληνικού και προσφυγικού πληθυσμού , να προχωρήσουμε στην ένταξη στον ελληνικό κοινωνικό ιστό.

Επίσης δύο προγράμματα, αυτό της Γλωσσομάθειας και αυτό της Καταγραφής Δεξιοτήτων βρίσκονται σε φάση ολοκλήρωσης της προετοιμασίας για την προώθησή τους, ενώ ένα τρίτο πρόγραμμα που θα αφορά την ενασχόληση με εποχιακές αγροτικές εργασίες βρίσκεται στην τελική ευθεία για την ολοκλήρωση του σχεδιασμού του (σε αντικατάσταση των χιλιάδων μετακλήσεων που κάνει κάθε χρόνο η ελληνική πολιτεία).

Για εμάς η ένταξη νοείται όχι μόνο ως μια δέσμη ίσων δικαιωμάτων και τυπική πρόσβαση στην ιδιότητα του πολίτη, αλλά ως ουσιαστική πράξη συμμετοχής και διαμόρφωσης μιας κοινωνίας χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς.

Το προσφυγικό/μεταναστευτικό δεν είναι ένα παροδικό φαινόμενο. Να το συνειδητοποιήσουμε και ως τέτοιο να το προσεγγίσουμε, να το αντιμετωπίσουμε.  Να μην υπάρχουν αυταπάτες. Όσο υπάρχουν πόλεμοι, διωγμοί, πολιτικές αναταραχές, όσο αδιαφορεί ο δυτικός κόσμος για την έντονη φτώχεια του υπόλοιπου πλανήτη, οι άνθρωποι θα μετακινούνται. Από το Νότο στο Βορρά και από την Ανατολή στη Δύση. Θεωρώ ότι η μόνη δόκιμη προσέγγιση είναι να αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα όλης της Δύσης, όλης της Ευρώπης, πρόβλημα πανευρωπαϊκό.

Ειδικά στην Ευρώπη, με την οικονομική κρίση και την κρίση του πολιτικού συστήματος, το προσφυγικό/μεταναστευτικό συνιστά κεντρικό διακύβευμα. Διαμορφώνει συνειδήσεις, επηρεάζει πολιτικές συμπεριφορές, καθορίζει εκλογικές στάσεις. Και δυστυχώς σε αρνητική κατεύθυνση, κυρίως. Η στροφή της κοινωνίας σε πιο συντηρητικές θέσεις με πυρήνα μια ξενοφοβική αντίληψη της πραγματικότητας, είναι υπαρκτός κίνδυνος.

Η στάση των κρατών του Βίζεγκραντ, το ξενοφοβικό κόμμα του Γιάνσα που αναδείχτηκε πρώτο στις εκλογές της Σλοβενίας, οι εξελίξεις στην Ιταλία, ο νόμος που προτάθηκε από το κόμμα του πρωθυπουργού της Ουγγαρίας Βίκτωρ Ορμπάν και προβλέπει σκληρές ποινές, έως και φυλάκιση, σε βάρος όσων βοηθούν μετανάστες κ.α. είναι θραύσματα μόνο μιας αλλαγής που συντελείται στην Ευρώπη.

Μπροστά στις εξελίξεις δεν μπορούμε να μένουμε ούτε αμέτοχοι ούτε ουδέτεροι. Χρειάζεται σαφής, τεκμηριωμένη, αποτελεσματική αντιπαράθεση με φωνές και πρακτικές που προάγουν την ξενοφοβία και τον ρατσισμό, την έχθρα στον διαφορετικό, τη μισαλλοδοξία, τη ρητορική του μίσους. Ως Έλληνες πολίτες, ως Κυβέρνηση, ως φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών. Κανένας εφησυχασμός. Αλλά και καμία ανοχή, να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους. Δεν πρόκειται για «περιθωριακούς». Πρόκειται για νεοναζιστικό μόρφωμα που προκαλεί και μέσα στη Βουλή. Είναι νοσταλγοί του Χίτλερ και των ναζιστών. Δεν υπάρχει «ορθολογική εκδοχή» στην πολιτική των απροκάλυπτων ρατσιστών, των πολέμιων των μεταναστών. Δεν υπάρχει περιθώριο καμίας υποβάθμισης του κινδύνου, όταν το τέρας σηκώνει κεφάλι.

Το είχε πει, κατά τη γνώμη μου, πολύ εύστοχα, ο αξέχαστος,  Μάνος Χατζηδάκης σε μία από τις ραδιοφωνικές του εκπομπές στο Τρίτο Πρόγραμμα: «Όποιος δεν φοβάται το πρόσωπο του τέρατος, πάει να πει ότι του μοιάζει. Και η πιθανή προέκταση του αξιώματος είναι, να συνηθίσουμε τη φρίκη, να μας τρομάζει η ομορφιά.»

Αυτός ακριβώς ο κίνδυνος, της ανάπτυξης της ξενοφοβίας, είναι που πρέπει να εξορίσουμε δια παντός από την Ευρώπη. Χρειαζόμαστε μια ευρωπαϊκή πολιτική για τη μετανάστευση, που θα έχει της ρίζες της στις αξίες του ανθρωπισμού και της αλληλεγγύης.

…Ανθρωπισμός & Αλληλεγγύη βεβαίως. Όμως το προσφυγικό/μεταναστευτικό δεν είναι μόνο ζήτημα αλληλεγγύης. Πρόκειται για μεγάλο κοινωνικό – πολιτικό – οικονομικό – ιδεολογικό ζήτημα, εθνικής ασφάλειας. Το θέμα δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ούτε με ιδεαλισμό ούτε με ανευθυνότητα.

Στη χώρα μας, ιδιαίτερα, μια χώρα που διανύει τον 9ο χρόνο οικονομικής κρίσης, υπάρχουν πολίτες που αντιμετωπίζουν μεγάλες οικονομικές δυσκολίες, απαιτείται ισορροπία στα δικαιώματα (όπως το κάνουμε).

Η Κυβέρνηση θα συνεχίσει με αλληλεγγύη, αξιοπρέπεια, αντιρατσιστικά, αντιξενοφοβικά, με ανθρωπιά αλλά και ρεαλιστική θεώρηση των δυνατοτήτων, με το γνωστό σύνθημα:

«Για έναν κόσμο που χωράει πολλούς κόσμους, για να είναι όλοι οι άνθρωποι ίσοι, όντας όλοι διαφορετικοί»

Στην εκδήλωση μίλησαν επίσης, ο Γιώργος Αγγελόπουλος, Γενικός Γραμματέας Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, ο Δημήτριος Καρέλλας, Γενικός Γραμματέας Πρόνοιας, ο Γιάννης Μπασκόζος Ioannis Baskozos, Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Υγείας. Χαιρετισμό απηύθυναν η Ειδική Γραμματέας Επικοινωνιακής Διαχείρισης Κρίσεων του ΥΨΗΠΤΕ Φωτεινή Παντιώρα Foteini Pantiora, ο Αντιπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα UNHCR GREECE, Philippe Leclerc και ο επικεφαλής του ΔΟΜ Ελλάδος IOM Greece, Gianluca Rocco.